कृषि पर्यटनः अंगुर, वाइन र रिसोर्ट

Suraj Hazare Dahal Suraj Hazare Dahal
श्रावण २, २०७६

झरीको मौसममा अंगुरको झुप्पाबाट तपतप गर्दै वर्षादी थोपाहरु खसिरहेका छन् । कुनै दाना पाकेर पुष्ट भएका छन् भने कोही पाक्न बाँकी नै छ । कुनै झुप्पा कालो रङको छ त कुनै हरियो । यो दृश्य काठमाण्डौको चिसापानी गाउँ स्थित पातले वन भिनियार्डको हो जसलाई घना पातले वनले घेरेको छ । नेपालमा व्यवसायिक रुपमा पहिलो पटक अंगुरको खेती पातले वन भिनियार्डले विसं २०६४ मा काठमाण्डौको चिसापानीमा गरेको थियो । आज भन्दा २५ वर्ष अगाडि नै किर्तिपुरको बागवानी केन्द्र र नेपालगंजको खजुरा स्थित कृषि अनुसन्धान केन्द्रमा जापानी हाइब्रिड अंगुर खेती परिक्षणको रुपमा रोपिएको थियो । तर बिडम्बना अंगुर खेतीले त्यसबेला व्यवसायिक रुप लिएन र कृषकले पनि अंगुर खेतीमा चासो देखाएका थिएनन् । पर्यटन व्यवसायी कुमार कार्की विसं २०६४ सालमा अंगुर खेती गरेर फल दिन थालेपछि २०६७ सालमा पातले वन भिनियार्ड रिसोर्ट पनि संचालनमा ल्याए । कृषि र पर्यटनलाई सँगै लैजाने उद्देश्यका साथ काठमाण्डौ बाहेक धादिङ जिल्लाको ३ ठाउँमा कार्कीले अंगुर खेती बिस्तार गरे । अंगुर खेती र रिसोर्ट पछि सहकर्मीहरु जनपाल थापा र ध्रूब खत्रीको त्रिपक्षिय लगानीमा धदिङमा वाइन उद्योग पनि संचालनमा आएको छ । काठमाण्डौको चिसापानी स्थित १० रोपनी क्षेत्रफमामा खेती गरिएको अंगुर भने रिसोर्टको आकर्षणको केन्द्र बिन्दु बनेको छ । हरेक वर्ष साउन महिनामा अंगुर टिप्ने र चाख्ने महोत्सव समेत रिसोर्टले गर्दै आएको छ । रिसोर्टबाट हिमश्रृंखला र अंगुरबारीको दश्यले पर्यटकलाई आनन्दित बनाउँछ ।

धादिङमा भने व्यवसायिक रुपमा ३ ठाउँः काउलेमा ५० रोपनी, केबलपुरमा २०० रोपनी र खानीखोलामा ५० रोपनी क्षेत्रफमा २५ प्रजातिका अंगुरहरु रोपीएका छन् । जसमा जापानी हाइब्रिड, पिओनी, मस्कट बेली र हेम्रोड मुख्य जात रहेका छन् । एक बोट अंगुरबाट प्रत्येक वर्ष एक सिजनमा ५ केजीसम्म फल उत्पादन हुन्छ । अंगुरको बोटले रोपेपछिको २५ वर्षसम्म निरन्तर फल दिने गर्छ । सरकारी बागवानी र कृषि अनुसन्धान केन्द्रमा रोपिएका अंगुरले पनि २० वर्ष देखि निरन्तर फल उत्पादन गरिरहेको जनपाल थापाले बताए । उनका अनुसार अंगुर कालो र हरियो गरि दुई थरिका हुने भए पनि बियाँ भएको र नभएको आधारमा पनि अंगुर छुट्याइन्छ । बियाँ नभएको अंगुर खाना र जुस बनाउन प्रयोग हुन्छ भने बियाँ भएको अंगुरमा भने अम्लिय बढी हुने हुँदा यसबाट वाइन बनाउने गरिन्छ । अंगुरमा फूल नफुलेर सिधैै चिचिला लाग्छन् । जनपाल थापाका अनुसार धादिङमा गर्मी भएको र उचाई १००० मिटर भएकोले त्यहाँको अंगुरमा चिचिला माघमा लागेर असारमा फल टिपिन्छ । काठमाण्डौको चिसापानीको उचाइ १५५० र अलि चिसो भएकोले चिचिला फागुणमा लागेर अंगुर साउन महिनामा टिप्ने गरिएको छ । कृषि पर्यटनलाई टेवा दिने उद्देश्यका साथ रिसोर्ट क्षेत्रमा लगाइएको अंगेर पाकेर टिप्ने बेलामा रिसोर्टले प्याकेज सहितको अंगेर टिप्ने महोत्सव समेत गर्दै आएको छ । गुलियो अर्थात टेबल भेराइटी अंगुरलाई रिसोर्टले पर्यटकलाई बेच्छ भन् वाइन भेराइटी अमिलो अंगुर भने वाइन बनाउन प्रयोग गर्छ ।

नेपाली वाइनः नेपालमा अंगुरको व्यवसायिक खेती गर्दै आएको पातले वन भिनियार्डले धादिङमा पातले वन वाइनरी उद्योग संचालन समेत गरेको छ । विसं २०७० सालदेखि वाइनरीले ३ प्रकारको वाइन उत्पादन गर्दै आएको छ । नेपालमा अंगुरको वाइन उत्पादन गर्ने यो एक मात्र मदिरा उद्योग हो । मादक पदार्थ मध्येमा वाइनलाई स्वास्थ्यबद्र्धक रुपमा लिइन्छ । विभिन्न अनुसन्धानले पनि उचित मात्र पिएमा वाइनले फाइदा हुने पुष्टि गरेको छ । रेड वाइनमा हुने पोलिफेनल इन्जाइमले क्यान्सार रोग हुन नदिने तथा बुढ्यौलीलाई टाढा धकेल्न एन्टि एजिङको काम गर्छ । साथै वाइनलाई मासुको परिकारमा समेत राखेर पकाइन्छ । धादिङमा रहेको उद्योगले रेड, वाइट र रोजी गरि ३ प्रकारको वाइन उत्पादन गर्दै आएको । हरियो अंगुरबाट वाइट, कालो अंगुरबाट रेड वाइन र रेड वाइनमै अलि बढी गुलियो भएको रोजी वाइन उत्पादन हुने गर्छ । बाइट वाइन बनाउँदा हरियो अंगुरको झोल मात्र प्रयोग हुन्छ भने रेड वाइनमा भने कालो अंगुरको झोल बाहेक डाँठ तथा बियाँ समेत प्रयोग हुन्छ । जनपाल थापाका अनुसार अंगुर टिपेकै दिन यसको रस निकालेर त्यसमा उचित मात्र इस्ट राखेर कल्चरको लागि छोडिन्छ । बेलाबेलामा पातले वन वाइनरीले बिदेशी कन्सल्ट्यान्टलाई आफै बोलाएर वाइन बनाउने तरिका तथा अंगुर खेतीको प्रशिक्षण लिने गरेको छ । इस्ट राखेर ट्यांकमा एक वर्ष राखेपछि वाइन बोटलमा प्याक गर्नको लागि तैयार हुन्छ । रेड वाइन मासुसँग र वाइट वाइन सलाद तथा चिजसँग पिउने गरिन्छ । एकपटकमा १५० एमएल वाइनलाई स्वास्थ्यवद्र्धक मानिन्छ भने त्यो भन्दा बढी नशादार । वाइन प्याक गर्न बोतल भारतबाट र वाइनको बोतल बन्द गर्न प्रयोग हुने कर्क पोर्चुगलकाट आयत गरिन्छ । ओक नामक रुखको बोक्राबाट वाइनको बिर्को अर्थात कर्क बनाउने गरिन्छ । आउँदो वर्ष धादिङको वाइन उद्योगमै पर्यटकलाई लगेर अंगुर टिप्ने ३ हप्तासम्म वाइन टुर गर्ने योजना पातले वन भिनियार्डको छ ।

माटो सुहाउँदो फलः व्यवसायिक रुपमा अंगुर खेती भएको १२ वर्ष पुगेको र विभिन्न भिरालो ठाउँमा अंगेर खेती सफल भएकोले यो नेपालको भूगोल सुहाउँदो फल हो । भिरालो जमिन भएको पहाडी क्षेत्र तथा उपत्यकाको भिरालो क्षेत्रमा अंगुर खेती गर्न सकिन्छ । एक पटक रोपेपछि २५ वर्षसम्म निरन्तर फल दिने र यसले पर्यटक मात्र आकर्षित नगरि यसबाट जुस, वाइन जस्ता पेय र मादक पदार्थ बनाउन सकिने हुँदा अंगुर एउटा बहुउपयोगी फल हो । अंगुर पाकेपछि भिटामिन ‘सि’ को भण्डार तथा वाइन बनाए पछि अंगुरले शरिरलाई एन्टि अक्सिडेन्ट दिएर छालामा चमक ल्याउने हुँदा यसको खेतीको बिस्तार आवश्यक देखिएको छ । यसको अलवा पर्याप्त मात्रामा वाइन उत्पादन भएमा यसले बिदेशी वाइनलाई बिस्थापित गरि करडौं रकम बिदेशिनबाट रोकिनेमा दुईमत छैन ।

तपाइको विचार व्यक्त गर्नुहोस्

हाम्रो सुझाव

स्याङ्जाको सुन्तला चीन निर्यात गर्न छलफल

बजार पाउँदै बागलुङको किबी

सौराहामा सडक महोत्सवको प्रचार

सुजल फुड्स ट्रेड युनियनको अधिवेशन

प्रमुख समाचार

पीपीएलमा पोखराको सुखद सुरुवात

थप प्रमुख समाचार