पैताला उपन्यासमाथि विमर्श

Avatar आदर्श समाज सम्वाददाता
असाेज १०, २०७७

सिर्जनशील लाेकतान्त्रिक प्रतिष्ठानले शनिवार पैताला उपन्यासमाथि विमर्श कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ ।

प्रतिष्ठानका पूर्व अध्यक्ष प्रा.डा. विष्णुप्रसाद पाैडेलले `पैताला उपन्यासका प्रमुख प्रयाेगहरूकाे विमर्श´ शीर्षकमा कार्यपत्र प्रस्तुत गर्दै उपन्यासमा तन्त्र, मायिक यथार्थ, स्वैरकल्पना, मिथक, अाख्यानकार र समाख्याताबिचकाे द्वन्द्व, श्याम व्यङ्ग्यकाे कलात्मक प्रयाेग भएकाे बताए ।

अत्यधिक प्रयाेगशील शिल्प, अभाैतिक वा अमूर्त तहकाे चिन्तन र कतिपय व्यवस्थापनकाे कम कुशलताले उपन्यास सहज बाेधगम्य नभएकाे तर सचेत बाैद्धिक पाठकका निम्ति अर्थपूर्ण चुनाैतीका रूपमा र लेखकमा अन्तर्निहित प्रचुर सिर्जन सामर्थ्य सम्भावना पनि सहजै ध्वनित भएकाे उनकाे निष्कर्ष थियाे ।

कार्यपत्रमाथि टिप्पणी गर्दै प्रा.डा. गाेविन्दराज भट्टराईले कार्यपत्र स्तरीय भएकाे र प्रयाेगवादी कृतिलाई हेर्ने सैद्धान्तिक धारणा बलियाे देखिएकाे बताए । नेपाली भाषामा लेखिएका महत्त्वपूर्ण पाँच प्रयाेगवादी उपन्यासमा पैताला पर्ने र त्यसप्रति गहिराे दृष्टि कार्यपत्रमा अएकाे उनकाे धारणा थियाे।

कार्यपत्रमाथि टिप्पणी गर्दै समीक्षक राजकुमार बानियाँले कार्यपत्र बलियाे भए पनि उपन्यासमा प्रमुख प्रयाेगका रूपमा देखिएकाे मिथकीय प्रयाेगकाे कम चर्चा भएकाे धारणा राखे । वादका बास्केटबाट माथि उठेर कृतिको समीक्षा गर्नुपर्ने उनकाे धारणा थियाे ।

उपन्यासमाथि उठेका प्रश्नको जवाफ दिँदै सर्जक गनेस पाैडेलले ३५ वर्षसम्म पढेका पुस्तककाे ज्ञानबाट उकुसमुकुस भएर उपन्यास लेखेकाे बताए । उपन्यास लेखनकाे पृष्ठभूमिमा अङ्ग्रेजी पुस्तक `बाटामा बुद्ध भेट्याै भने मारिदिनू´ काे महत्त्वपूर्ण भूमिका रहेकाे उनले बताए । उपन्यास चेतन, अवचेतन तथा अचेतनकाे तहबाट संरचित भएकाे कुरा पनि उनले बताएका थिए ।

डा. जगन्नाथ रेग्मी, डा. लक्ष्मीशरण अधिकारी, डा. नवराज न्याैपाने, प्रा.डा. कुमार काेइराला, टङ्क बराल, डा. सवीन्द्र भण्डारी, सञ्जीव पाैडेल, ईश्वरमणि अधिकारी, सुरज पाैडेल तथा यादवराज उपाध्यायले कार्यपत्रमाथि जिज्ञासा राखेका थिए ।

कार्यक्रमकाे अध्यक्षता गरेका प्रतिष्ठानका अध्यक्ष डा. भूमिराज बस्ताकाेटीले कार्यक्रमकाे उद्देश्यमाथि प्रकाश पारेका थिए भने उपाध्यक्ष सुरज पाैडेलले धन्यवाद ज्ञापन गरेका थिए । कार्यक्रमकाे सञ्चालन सचिव डिल्लीराम पाैडेलले गरेका थिए ।