समय, सन्दर्भ र युआरएल

Avatar आदर्श समाज सम्वाददाता
मंसिर २३, २०७६

–असफल गौतम

सन्दर्भ २०६४ सालको । महेन्द्रपुल हुलाक पछाडिबाट बास्तोलाथर निस्कने घुम्तीको देव्रेपट्टी तेस्रो तलामा युनिभर्सल कम्प्युटर सेन्टरसँग पंक्तिकार आबद्ध थियो । ठीक पारीपट्टी सोही तलामा इग्निशन् कम्प्युटर । सोही लहरमा जोडिएका भवनमध्ये पाँच सटर माथि नीरज फर्मा । फर्मा छेऊको सानो गल्लीबाट मधुरो प्रकाशमा माथिल्लो तलामा जाने बाटो पंक्तिकार पहिलो पटक छिरेको थियो । जहाँ तनुङ्गे र स्याङ्गजाली दुई भाइ मिलेर नेपाल डायोग्नोष्टिक सेन्टर सञ्चालन गरेका थिए । स्याङ्जाली बन्धु ईश्वर रानाभाटलाई भेट्नुको उद्देश्य थियो, नेपाल डायोग्नोष्टिक सेन्टरमा पुग्नुमा ।

सोहीक्रममा साक्षात्कार गराए, उनी ठाकुर पन्त भनेर । एकछिनको बसाइ, कर्मी मौरी जस्तै देखिने दुवैको व्यस्तता र पहिलो भेटमै देखाएको आत्मीयताले पटक–पटक त्यहाँ पुग्ने माहौल सिर्जना नगरेका होइनन् । यसरी चिनिएका पन्तले साहित्यको विद्यार्थी भनेर चिनेपछि मदन पुरस्कार प्राप्त पुुस्तक प्राकृत पोखराबारेको थोरबहुत चर्चाबाटै पंक्तिकारसँग सानिध्यता बढाए । सोही पहिलो र आजसम्मको अन्तिम साहित्यिक भलाकुसारीको चिनापर्चीमा जोडिएका पन्त पछिल्लो समय अनन्य मित्र बने ।

कालक्रमसँगैका भेटमा बढ्दो आत्मियतामा शालीन व्यक्तित्व, विनम्र व्यवहार र भद्र स्वभाव जाज्वल्यमान बनेर झल्किरहेको अनुभूत हुन्थ्यो । स्याङ्जाली मात्रै परिश्रमी होइनन् भन्ने भाव पैदा गराउन पन्तको कामको क्रियाशीलताबाटै प्रष्ट हुन्थ्यो । जीवनलाई जीवन्त त धेरैले बनाएका होलान्, पाखण्ड बनेर र घात गरेर । तर जीवनलाई जीवनकै रूपमा सार्थक बनाउन कर्मी मौरी नबनी सुखै छैन । जुन पन्तको जिन्दगीको पाठशालाबाट सिक्नैपर्छ ।

यसरी जीवनका कैयौं अध्यायलाई कर्मको मोहमा भुलाउँदै र जीवनयात्रा बढाउँदै आएका उनको जिन्दगीको पाश्र्वचित्र चिनजानका केही वर्षपछि रेडियो अन्नपूर्णबाट सुन्ने सौभाग्य जु¥यो । रातको पहिलो प्रहर, सुनसान परिवेशमा ध्यानमग्न भएर स्वेटर उधारिए जसरी जीवनसङ्घर्षका कथा उधारिँदा जीवनलाई कर्मी मौरी बनाउनुका पछाडिको रहस्य सोही समयले प्रष्टाएको थियो ।

समय सन्दर्भले जिन्दगीलाई किस्ता–किस्ता बनाई दिएपछि पछिल्लो किस्ता तिनै पन्तलाई पोखरा न्यूरोडको युनाइटेड रेफरेन्स ल्याबोरेटरी प्रालि (युआरएल) सँग ल्याएर जोडिदियो । त्यो जोडाइको आज छैठौं वसन्त प्रवेशको सन्दर्भ हो । पोखरा भन्दै गर्दा धेरै सन्दर्भ एक अर्काका पर्यायवाची बनेर आउँछन् । हिमाली–लोकसंस्कृति, सहारा–खेलकुद, पृथ्वीनारायण क्याम्पस–जोन सर, विन्ध्यवासिनी परिसर–तीर्थ श्रेष्ठ, लोकगीत–अली मियाँ, आदर्श समाज–कृष्णप्रसाद बास्तोला मात्र होइनन, अब ठाकुर पन्त भन्दा युआरएल एकअर्काका पर्यायवाची बनिसकेका छन् । यसरी पर्यायवाची बन्न जीवनका पापड बेलाउनको शृङ्खला सहज हुँदैन पंक्तिकारले राम्ररी बुझेको छ ।

व्यावसायिक संघसंस्था स्थापना र सञ्चालनमा आउनुका मुख्य उद्देश्य धेरै नाफा कमाउनुसँग जोडिएका हुन्छन् । तर चामलमा बियाँ फेला परे जस्ता विरलै भेटिन्छन् सामाजिक उत्तरदायित्व बहन गर्ने संस्था । त्यसमध्येको एक हो, युआरएल भनेर देख्नेहरूले भन्न सक्ने आधारशीला यसले खडा गरिसकेको छ । युआरएललाई पन्तको टिमले यस्तो संस्था बनाएको छ, जसले नाफाको २५ प्रतिशत सामाजिक क्षेत्रमा लगानी गरेर गण्डकी प्रदेशका प्रायः जिल्ला पुगिसकेको छ । आम नेपालीको स्वास्थ्यप्रति चिन्ता व्यक्त गरेको छ । स्वास्थ्य परीक्षण रिपोर्टका लागि महिनौ कुर्नुपर्ने समस्याको समाधान भित्र्याएको छ । राजधानी हानिनुपर्ने बाध्यता कम गराएको छ ।

विडम्बना, राष्ट्र समाल्नेहरू गरीब र निमुखाको पसिनाको करले आर्जेको नुनपानी खाएर सम्भव हुँदाहुँदै राष्ट्रघात गर्दै उपरचारका नाममा विदेश जान्छन् । पैसा हुनेहरू महङ्गा अस्पताल जान्छन् । तर, जो सामान्य ज्वरोमा सिटामोल र पखालामा जीवनजल फेला पार्न सक्दैनन् तिनै सीमान्तकृत समुदायलाई लक्षित गरेर युआरएल गाउँगाउँका बस्ती–बस्ती पुग्छ । प्रायः बाह्रै महिना विभिन्न संघसंस्थासँग समन्वय गरेर थाइराइड, मधुमेह लगायतका  निःशुल्क स्वास्थ्य शिविर लिएर यो टिम हिँडिरहेको देखिन्छ । आफूलाई पराई सम्झनेहरूलाई गुन लगाउन पुग्छ । दुश्मन देख्नेहरूको मित्र बनेर आउँछ । जसको नमूना वार्षिकोत्सवमा राजनीतिक आस्था र विचारभन्दा माथि रहेर कर्म गर्छ । मोफसलका सबै सञ्चारमाध्यमलाई दामासाहीले सम्झन्छ । यही असल विचारको विजारोपणकै कारण युआरएल सबैको प्रिय भएको छ ।

युआरएलल ेस्थापनाकालबाटै धेरै भन्दा धेरै सेवाग्राहीलाई सर्वसुलभ मूल्यमा उच्च गुणस्तरीय सेवा प्रदान गर्दै आएको छ । स्थापनाको पाँच वर्ष पूरा गर्दै गर्दा साढे २ लाख सेवाग्राहीलाई सेवा दिइसकेको छ । सेवा सँगसँगै यसले पाँच सय बढी चिकित्सक, एक सय बढी अस्पताल, पोलिक्लिनिक, क्लिनिकका ल्याबोरेटरीको विश्वास जित्न सफल भएको छ । यो मात्रै होइन, ५८ हजार ज्यादालाई त सित्तैमा सेवा दिएर समाजप्रति उत्तरदायी बन्दै आएको छ । यसबाट प्रष्ट हुन्छ यसको विश्वसनीयता ।

संस्थाप्रतिको सबैको माया र विश्वासकै उपज दुलेगौंडा र दमौलीमा स्याम्पल कलेक्सन सेन्टर र शाखा सञ्चालनको तयारी । यसरी एउटा संस्थाले संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्व बहन गर्दा हजारौं नेपाली लाभाविन्वत हुन्छन् । त्यसै गरेर पछिल्लो समय सेवाका नाममा व्यवसायबाट अकुत सम्पत्ति कमाएका निजी विद्यालयले २५ प्रतिशत सामाजिक सेवामा लगाइदिने हो भने कति विपन्नका छोराछोरी असल बनेर निस्कदा हुन ? सोचनीय प्रश्नले मथिङ्गल हल्लाउनु बाहेक निष्कर्ष फेला पर्दैन । तर उत्तर फेला पर्छ, नयाँ शिक्षा अधिकारी आउने बित्तिकै उनका परिवार र छोराछोरीलाई स्कुटर किनिदिएको, विद्यालयका हाकिमदेखि पिउनसम्मलाई शिक्षा पुरस्कार दिलाएको । तर छोडौं यी कुरा आज यहाँ, शिक्षा भन्दा स्वास्थ्यको सन्दर्भ आएको छ ।

स्वास्थ्य परीक्षण सबै ठाउँमा हुन्छन् तर युआरएल किन ? प्रश्न आउन सक्छ । हामी संस्थामा पुगेर अनुभव गर्न सक्छौं, त्यहाँको व्यवस्थापन पक्ष होस् या त्यहाँ हुने परीक्षणको गुणस्तर । कर्मचारीको दक्षता, प्रयोग हुने प्रविधि वा सेवाग्राहीको विश्वास । यी सबै सन्दर्भले गण्डकी प्रदेशको अग्रणी प्रयोगशालाका रूपमा युआरएल दर्ज भएको देख्न पाउनु आम नेपालीको गौरव र गरिमाको कुरा हो ।

समयको कालखण्डमा धेरै परिवर्तन आए तापनि समाजमा सौतेनी आमा र झड्केला सन्तानप्रतिका व्यवहार रुचिकर देखिँदैनन् । किनकि, टहटह लागेको जूनमा पनि दाग देखाउने गिरोह सक्रिय हुन्छ । युआरएललाई त्यही रूपमा देख्ने र हेर्नेहरू नहोलान् त ? यस्तो विषम परिस्थितिमा आज सबैले युआरएल–युआरएल भनिरहेका छन् किन त ? गम्भीर प्रश्न यहाँनेर छ । हो यही नै सफलताको राज हो, युआरएल परिवारको ।

उनीहरूको व्यक्तित आचरण जस्तो होस् चासोको विषय होइन, तर संस्थागत आचरण हेर्ने हो भने, चाहे अध्यक्षता गरेका सुशील थापाको व्यवहार होेस् । चाहे त्यहाँ आवद्ध विषयविज्ञ वरिष्ठ प्याथोलोजिष्ट डा. दिलाश्मा घर्ती मगर, निर्देशक दिनेशबाबु खडका वा ल्याब इन्चार्ज भूपेन्द्रराज पाण्डेको व्यवहार होस्  । यो मात्रै होइन, ल्याब टेक्नोलोजिष्ट यिनै पन्तको चेनअफ कमाण्डमा चल्ने कर्मचारी प्रशासनतर्फकाे टिम होस् ।

यो सबै टीमवर्क र टीमस्प्रिडकै कारण आज गण्डकी प्रदेशको पहिलो नम्बरमा युआरएल देखिएको छ । व्यक्तित्व अरुले बनाई दिँदैनन् आफैं बनाउने हो । जुन आफ्नै कर्मले बन्छ । आफू अनुकूल चल्ने व्यक्तित्वको चापी आफ्नै हातमा राख्ने सामथ्र्य यो टिमले जुटाएको छ । व्यक्तित्व र नेतृत्व असल भयो भने सकारात्मक सोच भएका करोडौं मन मुटु एकै ठाउँमा अटाउन सक्छन् यसैले इमान र स्वाभिमान अलिकति पनि नडग्मगाओस् । त्यो भयो भने समाजमा संस्थाको संस्थागत अस्तित्व अनि व्यक्ति बाँच्नुमा आत्मसम्मान फेला पार्न सकिन्छ । यसैले संस्थामा कहिल्यै फुट र गुटको राजनीति नउँदाओस् ।

संस्थाका गतिविधि मात्रै होइनन्, हरेक वार्षिकोत्सवलाई विशेष उत्सव बनाउनमा क्रियाशील रहँदै आइरहेको छ संस्था । यो टिमले तेस्रो वार्षिकोत्सव समारोहबीच ‘युआरएल पत्रकारिता पुरस्कार’समेत स्थापना गरेको छ । जसले सञ्चार कर्ममा लाग्नेलाई थोरबहुत राहत दिएको छ, जुन सराहनीय कार्य हो । शुरुआती वर्षमा गण्डकी प्रदेश कार्यक्षेत्र बनाएर स्वास्थ्य बिटमा क्रियाशील पत्रकारलाई पुरस्कार घोषणा गरे तापनि बिट पत्रकारिताको खडेरीले तेस्रो संस्करणसम्म पुग्दानपुग्दै पत्रकारिता पुरस्कार भइसकेको छ ।

नगद १५ हजार, ताम्रपत्र र दोसल्लासहितको पुरस्कारबाट पत्रकारद्वय ऋषि खतिवडा र यदुनाथ बञ्जरा पुरस्कृत भइसकेका छन् । यो वर्ष सुरेन्द्र पौडेल पुरस्कृत हुँदै छन् । पुरस्कृत भइसकेका र हुनेवाला मसीजीवीको कलमको मसी राष्ट्रघात र पाखण्डीहरूको मसिया बन्दा होइन, पेशागत धर्म र कर्ममा लाग्दा मसी कहिल्यै नसुकोस् यो सन्दर्भमा यही शुभेच्छा ।

सेवाग्राही गतिलो सेवाकै लागि सेवा केन्द्र पुग्छन्, त्यसमा दुई मत छैन । मिँयो गतिलो भयो भने दाइँ सफल हुन्छ, हामीले देख्दै आएको उदाहरण हो । धेरै मियाँहरू अगतिला परेकाले धेरै असफलता हात लागेका छन् । २५ वर्षदेखि डायोग्नोष्टिक सेन्टर सञ्चालन गर्दै आएका अनुभवी, मेहनती, शालीन व्यक्तित्वकै व्यवस्थापनमा युआरएलको टिम अगाडि बढेकाले स्थापनाको छोटो समयमै सबैको मुखमा झुण्डिएको छ । पन्त एउटा मियाँे मात्र हुन् । मियाँे गाडेर मात्र दाइँ हुँदैन । दाइँ हुनका लागि गोरु चाहिन्छ । मियाँमा नारिएका गोरु पनि इमान्दार हुनुपर्छ । पंक्तिकारलाई लाग्छ गोरु शब्द त्यसै भनिएको होइन, ‘मिलेर काम गरुँ भन्नु नै गोरु हो ।’

व्यक्तिगत तथा संस्थागत विकास, उन्नति र प्रगतिका लागि मिलेर केही गरौं भन्ने उनीसँग सिङ्गो टिम छ । त्यसैले युआरएल दिनप्रतिदिन प्रगति पथमा छ । यो पथका पथचारीका बीच सदा नङ्ग र मासुको सम्बन्ध रहोस् । अन्तमा, पोेखराका प्रतिष्ठित स्वास्थ्य प्रतिष्ठानका बीच हिजो ‘कर्मी’ बनेर कर्ममा लागेका पन्त अहिले ‘रानो’ बनेर सबैलाई जीवन सौन्दर्यशास्त्रको पाठ सिकाइरहेका छन् । उनकै व्यवस्थापनमा यसरी दिनप्रतिदिन सबैको प्रिय ल्याबोरोटरी बन्दै आएको युआरएललाई जीवन रहँदासम्म प्रिय देख्न पाइयोस्, संस्थागत प्रगतिको शुभकामना !

तपाइको विचार व्यक्त गर्नुहोस्

प्रमुख समाचार

नेपालमा पनि भेटियो कोरोना भाइरसको संक्रमण

थप प्रमुख समाचार

गुरुकुलमा संस्कृतसँगै आधुनिक शिक्षा

सांसद विद्याको ३६ योजना

मनाङेलाई दुई दिन म्याद थप

केफ माविको २६ औं वार्षिकोत्सवमा सम्मान