रारा : सुन्दरतालाई माथ दिने अप्सरा … (फाेटाे फिचर)

Suraj Hazare Dahal Suraj Hazare Dahal
श्रावण २५, २०७६

प्रकृतिले दिएका सुन्दर उपहारहरु मध्ये एक हो रारा ताल । कर्णाली प्रदेशको मुगु जिल्लामा अवस्थित रारा ताललाई महेन्द्र तालको नामले पनि चिनिन्छ । मानववस्तीबाट निकै टाढा रहेकोले फोहोर र कोलाहलबाट मुक्त यस तालमा नांगो आँखाले तालभित्रका ससना ढुंगा पनि देख्न सकिन्छ । तालको पूर्वी किनार हल्का निलो रंगको देखिन्छ भने सल्लाको रुखहरु रहेको निकुञ्जतर्फको पानी भने हरियो देखिन्छ । पानीको छाल किनारतर्फ बगेसँगै छेउमै आउँछन् हिमालयन ट्राउट माछा । यहाँ अन्यत्र नपाइने ३ प्रकारका असला माछाहरु पनि पाइन्छन् । क्षेत्रफलको हिसाबले रारा नेपालको सबैभन्दा ठूलो ताल हो । यो ताल समुद्री सतहबाट २९९० मिटरको उचाईमा अवस्थित छ । कुल ९.८ वर्ग किमी क्षेत्रफलमा फैलिएको राराको लम्बाई ५ किमी, चौडाई ३ किमी र गहिराई १६७ मिटर रहेको छ ।


अन्य बेला केहि न्यानो हुने भए पनि पुष र माघ महिनामा भने रारा क्षेत्रले हिउँको तन्ना ओढ्ने गर्छ । गर्मी सकिएर दशैंकाे आसपास रंगिविरंगी फूलहरु फुल्न थाल्छन् । मौसम खुलेको दिन असोज र कार्तिक महिनामा कान्जिरोवा र सिस्ने हिमालको छायाँ रारामा देखिन्छ । दिउँसो १२ बजेको आसपासदेखि ३ बजेसम्म तालमा छाल सक्रिय हुन्छ । सो बेला छालले ल्याएका सेता रंगका आकर्षक ससना चिप ढुंगाहरु किनारमा थुप्रिन्छन् । राजा महेन्दले रारा तालको भ्रमण गरेपछि यो चर्चामा आएको थियो । सडकले सञ्जालले नछोएकै बेला विसं २०२० सालमा घोडा चढेर मुगुमा शिकार खेल्न आएका राजा महेन्द्रले सल्लाको रुख मुनि बसेर कवितामा रारालाई उतारेर स्वर्गकी अप्सरा भन्दै प्रशंसा गरेका थिए । उनले यहाँ आएपछि “सुन्दरताको भण्डार सारा, के खनाया यसै रारामा रारा कि अप्सरा” भनि २०२० साल चैत १० गते कविता फुराएका थिए । आगन्तुकहरुले इतिहास नभुलून् भनेर काठमा कुँदेर उनको कवितालाई तालको डुंगा घाटमा राखिएको छ ।


मध्यान्ह १२ बजेपछ तालमा छाल सक्रिय हुने हुँदा बिहान ६ बजेदेखि चल्ने नेपाली सेनाका रबरका डुंगाहरु मध्यान्हसँगै रोकिन्छन् । त्यसपछि निलो रारामाथि डुंगा होइन तर छाल सलल बग्न थाल्छ । नेपाली सेनाले सर्वसाधरणको लागि बिहान ६ देखि दिउँसो १२ बजेसम्म रबरको डुंगा चलाउने गर्दछ । जलबिहार गर्नको लागि तालको संरक्षण गर्दै आएको सेनाले ४ वटा रबरको डुंगा संचालन गरेको छ । तालको पश्चिमतिर दुई घण्टा उकालो लागेपछि मुर्माटप आइपुगिन्छ । त्यहाँबाट ताल पूर्ण आकारमा देखिन्छ । मुर्माटपसम्म दुई हजार तिरेर घोडा चढेर पनि जान सकिन्छ । मुर्माटप आसपास केही होमस्टेहरुपनि रहेका छन् । ति होमस्टेहरुमा मार्सी चामालको भात, लोकल कुखरा तथा कर्णालीको सिमीको तरकारी तथा सिस्नोको फाँडोले जिब्रो लठ्ठपार्छ ।
तालको आसपासको जंगलमा ५१ प्रजातीका स्तनधारी जनावर र २१४ प्रजातीका चरा पाइन्छन् । हिउँद लागेपछि यहाँ चिन र रुसबाट कमनकुट नाम गरेको पाहुना चरा तथा विभिन्न प्रजातीका बकुल्ला र हाँसहरु हजारौं माइल पार गरेर आउँछन् र चरा कोरलेर बर्षा हुनु अगाडि फेरि बचेरासँगै फर्किन्छन् ।

 

रारा ताललाई संरक्षण गर्ने अभिप्रायले २०३४ सालमा यहाँका १७२ घर परिवारलाई विस्थापित गरि बाँके जिल्लाको गाभर भ्याली स्थित समथल चिसापानीमा स्थान्तरण गरिएको थियो । बस्ती हटाएपछि ताल र आसपास समेटेर रारा निकुञ्ज घोषणा गरिएको थियो । रारालाई अन्तर्राष्ट्रिय महत्वको सिमसार क्षेत्रमा विसं २०६४ असोज ६ मा सूचिकृत गरिएको थियो । रारा तालमा निकुञ्जको अनुमति लिएर होटल डाँफे र भिलेज रिसोर्ट खुलेका छन् ।
यात्रा र खर्च : पोखराबाट साँझ ३ बजेको डिलक्स बसबाट नेपालगंज पुगेर भोलिपल्ट आधा घण्टामा हवाइ जहाज मार्फत ताल्चा बिमानस्थल पुग्न सकिन्छ । अथवा नेपालगञ्जबाट २ दिनको बस यात्राबाट ताल्चा बिमानस्थल अगाडिको सडकमा ओर्लिएर निकुञ्जभित्रबाट ३ घण्टा हिंडेपछि रारा ताल आइपुगिन्छ । एक हप्ताको यात्रा गर्दा करिब रु २० हजारदेखि रु २५ हजारसम्म खर्च लाग्छ ।

तपाइको विचार व्यक्त गर्नुहोस्

हाम्रो सुझाव

दर्जन पदमार्ग प्रवद्र्धन गरिँदै

उत्कृष्ट टान पत्रकारिता अवार्डबाट बराल सम्मानित

बन्दीपुरमा पर्यटक चहलपहल

प्रमुख समाचार

होमस्टेलाई परियोजनाका रुपमा लैजान चाहन्छौ– मुख्यमन्त्री गुरुङ

थप प्रमुख समाचार