जीर्णोद्वारले काँक्रे बिहार पुनर्जीवन

सम्पादक
जेठ २०, २०७९

कुनै बेला अत्यन्त महत्वरुपमा रहेको सुर्खेत जिल्लाको बौद्ध सम्पदा काँक्रे बिहार अहिले फेरि चर्चामा आएको छ । राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले सुदूरपश्चिम क्षेत्रको भ्रमणक्रममा मंगलबार काँक्रे बिहार अवलोकन भ्रमण गरेपछि बिहारले थप चर्चा पाएको हो । त्यो बिहार पश्चिममा खस साम्राज्य राम्ररी रहेको बेला त्यहाँका मल्ल राजाहरुले निर्माण गरिएको इतिहासमा उल्लेख छ । त्यसबेला त्यहाँका चल्ल–मल्ल राजाहरु सबै बौद्ध थिए । तिनीहरुको राज्यलाई बौद्ध राज्य मानिन्थ्यो । त्यो बिहार भारतको सारनाथको प्रख्यात शिखरशैलीको मन्दिरको प्रतिकृतिमा बनाइएको थियो । १० औं देखि १२ औं शताब्दीसम्म काँक्रे बिहारको ख्याति टाढाटाढासम्म फैलिएको थियो । मन्दिर बुद्ध धर्मको महायान धर्म प्रचार भएको बेला निर्माण गरिएकाले त्यसको वरपर केही हिन्दु देवताको आकृति कुँदिएका ढुंगाहरु पनि त्यहाँ पाइएका छन् । त्यो जे भए पनि नामबारे प्रष्ट छ कि काँक्रे बिहार महत्वपूर्ण बौद्ध सम्पदा हो ।

१३ औं शताब्दीपछि के भएर हो बिहार भत्कियो । र, त्यहाँका मूर्ति कुँदिएका ठूल्ठूला ढुंगाहरु यत्रतत्र अवस्थामा रह्यो । त्यसबेलादेखि त्यो भत्किएको मन्दिर बेवारिसे अवस्थामा रह्यो । २०२८/०२९ सालतिर तात्कालीन राजाले त्यस क्षेत्रको भ्रमण गरेपछि राजाका आज्ञाअनुसार लाटीकोइली गाउँपालिकाअन्तर्गतको त्यस क्षेत्रमा काँडेतार लगाएर संरक्षण गर्ने काम भयो । २०५६ सालतिर त्यहाँ उत्खनन् गरियो । तर उत्खनन्को प्रतिवेदन सार्वजनिक गरिएन । त्यसपछि काठमाडौंका कालीगढहरु लगेर त्यसको जीर्णोद्धार गर्ने काम सुरु भयो । सो काम सिद्धिने क्रममा छ ।

जीर्णोद्धारका साथ काँक्रे बिहारले पुनर्जीवन पाएजस्तै भएको छ । बौद्ध उपासक–उपासिकाहरु तीर्थ यात्राका रुपमा त्यहाँ जाने क्रम बढ्दै छ । बौद्धहरु त्यसलाई धार्मिक सम्पदारुपमा विकास गर्नु पर्दछ भन्दैछन् भने कोही पर्यटकीयस्थलरुपमा लग्न खोज्दैछन् । एकताका काँक्रे विहारकै आसपास बुद्धमूर्ति स्थापना गर्ने कुरामा पनि त्यहाँ विवाद भएको थियो । त्यो विवाद बढ्दै गएपछि त्यहाँ राख्न ल्याइएको बुद्ध मूर्ति प्रहरी थानामा पु¥याइएको थियो भने त्यससम्बन्धी विवाद अदालतमा पुर्‍याइएको थियो । त्यहाँको विकासमा त्यो एक दुर्भाग्यपूर्ण घटना भएको थियो । काँक्रे बिहारको जिर्णोद्धारको काम अन्तिम चरणमा पुगेको छ । त्यो काम छिटो सम्पन्न गरी त्यसलाई उहिले इतिहासकालमा जस्तै धार्मिक तीर्थस्थलको रुपमा विकसित गर्नु पर्दछ । त्यहाँ भएका विवादहरुलाई आपसी सहमति र समझदारीमा टुंंगाएर सौहार्दता र मैत्रीभावनाको स्थिति कायम गरिनु वाञ्छनीय छ ।

Related News

सम्बन्धित समाचार

  • कांग्रेस भित्र प्रधानमन्त्रीको होड

    सम्पादक मंसिर १९, २०७९
    मंसिर ४ गते सम्पन्न चुनावको परिणाम मध्ये प्रत्यक्षतर्फको मतगणना पूरा भएको छ भने समानुपातिकतर्फको गणना पनि सिद्धिने अवस्थामा छ ।…
  • पोखरा बहुमुखी क्याम्पसलाई शुभकामना

    सम्पादक मंसिर १६, २०७९
    पोखरा बहुमुखी क्याम्पस पोखरामा पृथ्वीनारायण क्याम्पसपछिको दोस्रो क्याम्पस हो भने सामुदायिक क्षेत्रमा खोलिएको यो तत्कालीन पश्चिमाञ्चलकै पहिलो क्याम्पस हो ।…
  • सरकारको स्थिरता र अस्थिरताको चर्चा

    सम्पादक मंसिर १४, २०७९
    प्रतिनिधि सभाको निर्वाचनमा कुनै एक पार्टीको बहुमत नआउने भएपछि अब बन्ने सरकार स्थिर होला कि अस्थिर होला भन्ने बहस चल्न…
  • चीनमा विरोध र्‍याली

    सम्पादक मंसिर १३, २०७९
    चीनमा सामान्यतया विरोध भनेको हुँदैन, कहींकतै विरोध भए तापनि त्यसको स्वर सुनिँदैन र त्यस्तो विरोधलाई निर्ममतापूर्वक दबाइन्छ भन्ने भएको बेला…
  • लैंगिक हिंसाविरुद्धको कार्यक्रम

    सम्पादक मंसिर १२, २०७९
    महिलाको संख्या पुरुषको भन्दा बढी छ । बढी भएकोले कतै महिलाको विषयमा उल्लेख गर्नु पर्दा आधा आकाश ढाकेर बसेका महिलाहरु…

hero news full width