न्याय मरेको समाज

इन्दु सुवेदी पौडेल इन्दु सुवेदी पौडेल
चैत्र १०, २०७७

गाउँको बीचमा एउटा घर । घरबाट तल हेर्दा फेवाताल सुतिरहेको दृष्य । माथि फर्केर हेर्दा माछापुच्छ्रेले आशीर्वाद दिइरहे जस्तो लाग्ने । घरको पिँढीमा किताब कापीलाई साथी बनाएर बसिरहेको छोरा । छोरा छोरी आँगनमा चुंगी र ढ्याक खेलिरहेका । बा आँगनको छेउतिर बसेर चोयाको डोको बुनिरहेका छन् ।

आमा गोठतिर गाई भैंसीलाई कुँडो पानी गर्दै । बुहारी भित्र चिया खाजाको बन्दोवस्तमा ।

किताब पढिरहेको छोराको अनुहार बाले पढे र सोधे ? बाबु ! आज निकै निन्याउरो देखिन्छस् नि किन हो ? के भो बाबु ? बिरामी भ’र हो कि? कि कतै के पीर परो ? कि के कुरामा चित्त बुझेन र ? बाले एकोहोरो सोधिरहँदा छोराको मनमा च्वास्स काँडा बिझेजस्तो भयो ।

मनमनै सबै कुरा सुनायो बालाई र हेर्यो बातिर । खासै केही होइन बा । आमा गोठबाट जुठेल्ना नजिकै आएर हात धोएर धोतीको छेउले हात पुछ्दै सोधछिन् । के को गन्थन हो बाउ छोराको ? के नयाँ उद्यम गर्न ला’र हो ? तलाई उद्यमको कुरा । हेर त छोरालाई, पढ उसलाई, सधैं यस्तै हुन्थ्यो छोरो ? आमाले गहिरो गरी हेरिन् आँखामा, अनुहारमा, मस्तिष्कमा अनि शरीरमा । अनि ज्योतिषीले झैं भन्न थालिन्, बाबु, ठूलै अवसर गुमाएर पीर परेझैँ गरेको छस् त केभो ? हामीलाई भन्न मिल्दैन र ? हुनत हामीसँग केही उपाय भए पो ?

छोरो बा आमातिर फर्केर प्रश्नका पोकाहरु पस्कन थाल्छ । बा यसपालिको बर्खा नआउँदै टिनको छानो फेर्नुपर्ने भनेको है ? हाम्रो ऋण अब के कति छ नि ? बैनीलाई सानैमा उम्काइयो, घर गरेर खाने हो कि होइन ? आफ्ना खुट्टामा उभिन ज्वाइँले कत्तिको मद्दत गर्ने हुन् ? रुवाउने पो हुन् कि ? (आमा सुक्क सुक्क गर्छिन् ) बजारतिर व्यापार सुरु गरौं र आमा ? लगानी गर्न थोरै तिनैले पुग्ने छैन ? रातमाटाका दुइटा गरा फाल्न मिल्छ र बा ? छोरा छोरी बजारतिर झार्ने हो कि यतैको स्कुलमा सारम् ? (बुहारी कान टाठा पार्दै छन् भित्र ) कि विदेश हानिने हो बा ? आमा बोल्छिन् बीचमा किन बाबु हिजोसम्म त ठिकै थियौं त सबै आज एक्कासि किन यत्तिका कुराहरु गरी रच ?

के हिजोका दिनमा जागिर नगर्ने हाम्रा बाजे बराजुको जिविका चलेको थिएन र ?

बा, आमा, आज मलाई गहिरो पीर परेको छ । जुन सफलतामा गर्व गर्थें, त्यसैले चोट पुर्‍याएको छ । छोराले पढ्ला भनेर तपाइँहरु सँगै काम गर्न जान्छु भन्दा पनि लैजानु भएन । गोठ बनाउन चाहिने डाँडा भाटा लिन तपाईंहरुसँगै जंगल जान्छु , आज त शनिबार हो भन्दा पनि पढ भोलिबाट जाँच भनेर रोक्नुभयो । घरमा पूजा, सराद हुँदा स्कुल जान्न भन्दा पनि पढाइ नछुटाऊ बरु ढिलो ढिलो गरम्ला भनेर पठाउनु भयो ।

बिहान एक भारी घाँस काटेर स्कुल जान्छु भन्दा पनि बिहान काम गरेपछि दिनभरि अल्छी लाग्छ, पढाइ डिस्टब हुन्छ भनेर रोक्नुभयो । जे जति तपाईंहरुसँग थियो र मेरो पढाइलाई राम्रो गथ्र्यो ती सबै खुला गरिदिनुभयो । मैले पनि सकेजति पढेँ । बाआमाको सपना साकार पार्नु थ्यो एकातिर, भने अर्कोतिर आफ्नो जीवनको लक्ष्यमा पुग्नु थियो । स्कुलमा दोस्रो भनी सुन्नु परेन कहिल्यै । स्कुलमा सबैले उच्चारण गर्ने मध्यमा थिए । अहिलेसम्म बा आमाप्रति कुनै गुनासो छैन । म मेरो प्राप्तिमा खुसी थिए । तर आज मलाई ठूलो चोट पर्‍यो आमा । मैले फस्ट डिभिजन ल्याउनु ठीक होइन रहेछ । यदि सेकेन्ड डिभिजन ल्याएको भए आज उपसचिव सरहको जागिर पाउने थिएँ । म डिलप्रसादको भान्जा भएको भए, यमनाथको भतिज भएको भए, नेत्रनारायणको सानिमाको छोरा भएको भए, ढकप्रसादको जेठान भएको भए अनि बेलप्रसादको ज्वाइँ भएको भए त्यो जागिर सजिलै पाउने थिए । ईश्वर काकाले कापी जाँचेको भए धेरै नम्बरले अन्तर आउने थिएन, अनि मैले अरु प्रतिस्पर्धालाई जित्ने थिए । जुन कुराको लागि मेरा बाआमाले हर हमेशा त्याग गर्नुभयो, हौसला दिनुभयो, त्यही सफलताले आज जीवनको एउटा गतिमा ठेस पु¥यायो । कलमरुपी हतियारले बन्धक बनायो । किताब र कापीका अक्षरहरुले प्रश्नका ठोसाहरुले झैं बिझाइरहे । त्यसैले बा आमा दुखी छु आज । सफलताको पर्याय प्राप्ति हुन नसकेकोमा दुखी छु ।

धुवाँले रसिलो बनेको नाक मजेत्रोको छेउले पुछ्दै खाजा चिया लिएर निस्किन्छिन बुहारी । आँगनबाट बा, आमा र छोरा सर्दछन् पिढीतिर । छोरा छोरीलाई हात धोएर पिँढीमा आउन भन्छिन् बुहारी सबै जना मुखामुख हेर्छन् । भुटेका मकै आ–आफ्नै थालमा, बाक्लो मोही रातो जगबाट गिलासमा खन्याउँदै सबै जना सुरुप्प सुरुप्प पार्दै । चियाको कालो कित्ली टुटीमा हावा जान नदिएरै राखिएको छ आडमा । मकै र मोही खाइसकेपछि तिनै गिलासमा बाक्लो चिया ।

बुहारी सुरु गर्छिन् पोल्टोमा राखेका हिम्मतका पोकाहरु फुकाउन् । सबै कुरा सुनिसकें मैले । चिन्ता लिनुपर्ने अवस्था देख्दिनँ म, भलै जागिर नपाउँदाको पीडा त होला । सानो तिनो जागिर त छँदैछ नि ठूलो पो पाइएन । के हिजोका दिनमा जागिर नगर्ने हाम्रा बाजे बराजुको जिविका चलेको थिएन र ? मान्दिनँ म बजार गएर व्यापार गर्न, सबैलाई ढाँटेर, छलेर पैसा कमाउन यो सारा जग्गा जमिन बाँझो राखेर बजारमा अर्काको घरमा बसेर गमलामा र चुहिने बाल्टीमा तरकारी फलाउन । पठाउन सक्दिनँ म विदेश तपाईंलाई ।

के त्यहाँ गएर रुखमा फलेको पैसा टिपेर ल्याउनी हो र सारा आकांक्षाको बलिदान दिएर पीडाका बिटाहरू फर्काएर ल्याउन् । जीवनको सबैभन्दा ठूलो कुरा पैसा मात्र हो र ? छोरा छोरीलाई पठाउन त्यही नजिकैको सरकारी स्कुलमा । माया गरौं, सम्मान गरौं, एक अर्कामा र दिऊँ तिनीहरुलाई राम्रो संस्कारको वातावरण । जे जति क्षमता लिई आएका छन् गर्छन्, छाडिदिऊँ उनीहरुलाई खुला आकाशमा । सके गरौं समाज सेवा आफ्नै ठाउँमा । किन जानु बजार, किन जानु विदेश ? तयार छु म यही मलका डोका बोकेर तरकारी फलाउन । तयार छु म ढुंगा फोरेर धन्सार बनाउन । तयार छु म भैंसी पालेर जीविका चलाउन । पाए जागिर खान नपाए माटोसँग प्रेम गरेर सन्तुष्टि मिलाउन । त्यसैले अब चिन्ता होइन आधुनिक चिन्तन गरौं हामी गाउँमा पनि खुसी र सुखी भएर बाँच्न सक्छौं यो नयाँ शताब्दीमा पनि ।

Related News

सम्बन्धित समाचार

    • आमसञ्चार विधेयक र जनचासोको सवाल

      अधिवक्ता गिरधारी सुवेदी अधिवक्ता गिरधारी सुवेदी चैत्र ३०, २०७७
      गण्डकी प्रदेशको आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्रालयले ‘गण्डकी प्रदेशमा आम सञ्चार सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेका विधेयक’ प्रदेश मन्त्रिपरिषदबाट पारित गरी…
    • अर्घौं–कालिका मन्दिर दिगो संरक्षण र व्यवस्थापन

      Avatar सूर्यप्रसाद भण्डारी चैत्र २३, २०७७
      गण्डकी प्रदेश, कास्की जिल्ला पोखरा महानगरपालीका वडा नं. २८ मा अवस्थित कालिका मन्दिर क्षेत्रले समेटेको ऐतिहासिक महत्वको पोखरीसमेतको संरक्षण गरी…
    • सहकारीलाई र छायाँ बैकिंङ

      कृष्णमणि भुर्त्याल कृष्णमणि भुर्त्याल चैत्र २१, २०७७
      ‘बैंक’ भन्नाले रुपैयाँ पैसा जम्मा गर्ने, मागेको बेला भुक्तानी र सापटी दिने सरकारी वा गैह्र सरकारी संस्था बुझिन्छ । यही…
    • मैले देखेको फल्याङकोट

      क्या. हर्कबहादुर गोदार क्या. हर्कबहादुर गोदार चैत्र १४, २०७७
      फल्याङकोट कास्कीकोट राज्य अथवा २४ राज्यको १ किल्ला (फौजी पोस्ट) भएको इतिहास बताउँछ । यो सन् १७०० वा विसं १७५६…
    • पोखरामा नगर प्रहरीको नालीबेली

      वसन्तप्रसाद चालिसे वसन्तप्रसाद चालिसे चैत्र १३, २०७७
      वर्तमान अवस्थाका स्थानीय तह पूर्वीय दर्शनको युनानी राज्यको परिकल्पनाबाट विस्तार हुँदै आएको हो । नेपालको सन्दर्भमा स्थानीय तह जनताको सबैभन्दा…

    hero news full width

    sanil ads

    wordlink ads