राहत माग्दै महानगर घेराउ गर्न गएका मजदुरको आक्रोश, सर्वपक्षीय बैठक बिनानिष्कर्ष

Bijay Nepal विजय नेपाल
वैशाख १५, २०७७

राहत नपाएको गुनासो गर्दै पोखरा महानगरपालिका कार्यालय घेराउ गर्न पुगेका मजदुरलाई महानगरले राहत आश्वासनबिनै घर फर्काएको छ । पोखरा–९, कृष्णटोलका मजदुरको सम्बन्धमा छलफल गर्न कार्यालय प्राङ्गणमा नगरप्रमुख मानबहादुर जिसी लगायत सरोकारको सर्वपक्षीय बैठक बिनानिष्कर्ष टुंगिएको हो ।

बैठकमा सहभागी पोखरा वडा ९ का वडाध्यक्ष रामराज लामिछानेले बैठक बिनानिष्कर्ष टुंगिएको र अब भोलि (मंगलबार) पुनः बैठक बसी निर्णय गरिने बताए । बैठकमा महानगर प्रमुख, उपप्रमुख, कर्मचारी, पोखरा ९ सहित छिमेकी वडा ८ का अध्यक्ष रुद्रनाथ बराल, वडा ७ का अध्यक्ष रामचन्द्र बराल, सुरक्षा निकाय, स्थानीय टोल विकास संस्था, आमा समूह लगायतको उपस्थिति थियो ।


बैठकले आफूहरुको राहतको लागि कुनै आश्वासन नदिएको भन्दै न्यूरोडस्थित कार्यालय बाहिर लगातार धर्ना दिइरहेका करिब ३ सय जना मजदुरले आक्रोश पोखे । उनीहरुले वडा कार्यालय र आमा समूहले ‘आफ्नो मान्छे’ खोजी खोजी र रातिराति बोलाएर राहत दिएपनि आफूहरुलाई वञ्चित गरेको आरोप लगाएका छन् ।

बैशाखी सहारामा अडिएका स्थानीय बुद्धिबहादुर बिकले आक्रोशित बने, ‘हामीहरुले यिनीहरुको चालवाजी बुझ्यौं । अब चुनावको बेलामा भोट माग्न आउलान् नि ?’
लकडाउनको बेलामा पनि सामाजिक दुरी त कहाँ हो कहाँ, एकाएक हुलका हुल मजदुर देखा परेपछि सम्भावित अप्रिय घटना हुन नदिन व्यापक रुपमा सुरक्षाकर्मी समेत खटाइएको थियो । मजदुरले आइतबार र सोमबार बिहान पनि नयाँबजारस्थित वडा कार्यालयमा समेत धर्ना दिएका थिए ।


अधिकांश सुकुम्बासी तथा ज्याला मजदुरी गरी बस्ने कृष्णटोलमा हाल १ सय ९४ घरधुरी छन् । त्यसमध्ये करिब ३ सय जनाको परिवार छ । टोल विकास संस्थाको समन्वयमा राहतका लागि १ सय ९४ जनाका नाम संकलन गरी वडा कार्यालयमा पठाइएको महानगरहुँदै वडा ९ मार्फत ५१ परिवारलाई मात्र राहत वितरण गरिएको थियो । त्यसमध्ये राहतको ३२ फूल (पूरा) प्याकेज र १९ हाफ (आधा) प्याकेज वितरण गरिएको स्थानीय कृष्णटोल आमा समूहका अध्यक्ष रुपा केसीले बताइन् । केहीको आवश्यक कागजात नपुगेको भन्दै राहतबाट वञ्चित गरिएको थियो । दैनिक ज्यालादारी गरी हातमुख जोर्ने परिवारले महिना दिन लामो लकडाउनमा समेत एकपटक पनि राहत नपाएको भन्दै आक्रोशित बनेका हुन् । वडामा महानगरबाहेक लायन्स क्लब, सिद्धि सेतुली, सांसद बिन्दुकुमार थापा, लायन्स क्लब, भृकुटी सहकारी लगायतले पनि राहतको प्याकेज लगेका थिए । तर त्यो पर्याप्त भएन ।

जसका कारण राहत माग्दै सुत्केरी, एकल महिला, अपांग, वृद्धा सम्मिलित मजदुरले धर्ना दिएका हुन् । कृष्णटोल बस्ने सुनिता सुनार सुत्केरी हुन् । उनी २४ वर्षकी भइन् । मात्र ४ महिनाको छोरा काखमा लिएर उनले राहत माग्दै धर्ना दिएकी छन् । उनका पति ज्यामी काम गर्दछन् । तर महिना दिनभन्दा बढी लामो समयको लकडाउनले काम पाएका छैनन् । काम नपाउँदा दैनिक ज्यालादारी गर्ने उनीहरुको परिवारका ३ सदस्यलाई हातमुख जोड्न धौ–धौ छ । वडा कार्यालयले अहिलेसम्म आफूलाई राहतको नाममा एक गेडो चामल पनि नदिएको सुनिताको गुनासो छ । उनले भनिन्, वडाले पठाएको राहत कृष्णटोल आमा समूहले बाँडेको छ भन्ने थाहा पाएर माग्न गएको खान नपाएकी आएकी होस् भन्दै थर्काएर पठाइदिए । म सुत्केरीले बच्चाको लागि भए पनि पोषिलो खुराक खानुपर्ने बेला एक गास भात खान पनि धौ–धौ भो ।’


सुनिताको जस्तै व्यथा ३७ वर्षीय कमला बिकको पनि उस्तै छ । उनका १३ वर्ष र १६ वर्षका २ जना छोरीहरु छन् । कास्कीको घान्द्रुकी कमला पोखरा ९, कृष्णटोलमै २ छोरीको साथमा डेराकोठामा बस्छिन् । २०५१ सालमा विहे गरेकी उनलाई पतिले २०६३ सालमा अर्की ल्याएपछि छोडेर गए । कुल्ली काम गरेरै अहिलेसम्मको जीवन गुजारा गर्दै आएकी थिइन् । तर लकडाउनका कारण काम गर्न पाएकी छैनन् । सरकारले मजदुरहरुको लागि राहत दिएको भने पनि आफ्नो चुल्होमा राहत नआएको उनको गुनासो छ ।

त्यतिमात्र कहाँ होर, ५२ वर्षका बुद्धिबहादुर बिक बैशाखी सहारामा हिडडुल गर्दछन् । उनी राहत नपाएको भन्दै बैशाखी टेकेरै कृष्णटोलदेखि वडा कार्यालयसम्म आएका छन् । आफूले ज्यामी काम गर्थे । काम गर्नेक्रममा गत पुसमा उनको बायाँ खुट्टा भाँचियो । र, चिकित्सकले प्लाष्टर गरी बैशाखी भिराइदिए । श्रीमती फलफूल बेच्छिन् । परिवारमा २ छोरा र १ छोरा छन् । यसरी ५ जना सदस्यको उनको परिवार राहत नपाउँदा इन्तु न चिन्तु छ । सरकारले घर जान पनि दिँदैन । पर्याप्त राहत त के काम गर्न पनि दिँदैन । बुद्धिबहादुरका अनुसार २ साताअघि मात्र स्थानीय टोल विकास संस्थाले १२ केजी तामल, १ केजी दाल, १ किलो नून दिएको हो । तर त्यत्तिको राहतले के पुग्थ्यो, त्यत्रो ठूलो परिवारलाई । उनी भन्छन्, ‘म काम गर्न नसक्ने भएपछि श्रीमतीले फलफूल बेचेर भएपनि परिवार पालेकी थिई । कि फलफूल बेच्न दिनु परो । कि राहत दिनु परो ।’


धर्ना दिने व्यक्तिहरुको भीडमा थिइन्, प्रभा लामिछाने । ४०वर्षीया लामिछाने किड्नी बिरामी हुन् । केही महिनाअघि मात्र उनको दायाँ मिर्गौला फेरेको रहेछ । बुटवलबाट कामको खोजीमा पोखरा झरेको लामिछाने परिवारमा १२ वर्षका छोरा छन् । उनी काम गर्न सक्दिनन् । श्रीमान ज्यामी काम गर्दछन् । परिवारको लागि एकफेर १२ केजी चामल दिएको लकडाउन बढाएको बढायै गर्दा पनि मजदुरको समस्या नबुझेको भन्दै धर्ना दिन आएको प्रभाले बताइन् ।
वीरबहादुर विश्वकर्माले २ महिनाकी सुत्केरी श्रीमतीका लागि खानेकुरा केही नहँुदा समस्यामा परेको बताए । छरछिमेकीहरुसंग मागेरै छाक टार्दै गरेको उनको गुनासो छ । परिवारमा शिशु (छोरी) सहित अर्का २ छोरी गरी ५ जनाको परिवार छ । अघिल्लो महिना आमाबाबु समेत गुमाएका विश्वकर्माले राहत माग्न जादा नागरिकता नभएको भन्दै फर्काएपछि समस्यामा परेको बताए । सुत्केरीलाई पौष्टिक तत्व खुवाउनु पर्ने समयमा एकछाक दाल भात खान नपाएको भन्दै उनले गहभरि आँसु पारे ।


पोखरा महानगरपालिकाका प्रमुख मानबहादुर जिसीले मजदुरको समस्यामा महानगर गम्भीर रहेको बताए । पोखरा महानगरपालिकाले स्थापना गरेको राहत कोषमा हालसम्म साढे ४ करोड रुपैयाँ संकलन भैसकेको जनाइएको छ । महानगरले नगरभित्र ३० हजार बढीलाई राहत वितरण गरेको दाबी गरेको छ ।

पोखरा ९ का वडाध्यक्ष रामराज लामिछानेले कृष्णटोलमा राहत वितरण गरिएको दाबी गर्दै त्यसमा अनियमिता भएको भए खोजीनीति गरिने बताए । पहिलो चरणमा वडाका ६ सय ८८ घरपरिवारलाई राहत वितरण गरेकोले र छुटेकालाई केही संघसंस्थाको समन्वयमा वितरण गरेको उनको भनाइ छ । दोश्रो चरणमा पुनः ९ सय १५ जनाको नाम संकलन गरिसकिएको छ ।

हाम्रो सुझाव